-การเพาะเห็ดตับเต่า-
เห็ดตับเต่า สามารสร้างรายได้ให้แก่เกษตรกรเป็นอย่างดี โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝน เนื่องจากเป็นเห็ดป่าที่ไม่สามารถเพาะเลี้ยงในโรงเรือนแบบเห็ดเศรษฐกิจทั่วไปได้ แต่สามารถเพาะเลี้ยงแบบเลียนแบบธรรมชาติให้สามารถเก็บกินหรือจำหน่ายได้ตลอดอายุขัยพืชอิงอาศัยของเห็ด เกษตรกรที่มีพื้นที่เหมาะสม เช่น เกษตรกรในเขตปทุมธานี และ อยุธยา หลายรายจึงยึดอาชีพเพาะเห็ดตับเต่าจำหน่ายเสริมรายได้ให้ครอบครัว ซึ่งปรากฏว่านอกจากในฤดูกาลปกติเห็ดตับเต่าจะมีรายได้ดี
การเพาะเห็ดตับเต่าแบบอิงอาศัยธรรมชาติ
การเพาะเห็ดตับเต่าสามารถทำได้อีกหลายวิธีซึ่งเเต่ละวิธีที่จะยกตัวอย่างมานั้นก็ง่ายชาวบ้านสามารถทำตามได้ วิธีเพาะเห็ดตับเต่ามีวิธีดังต่อไปนี้
วิธีที่ 1 : เพาะเชื้อด้วยเห็ดตับเต่าโดยตรง โดยการนำดอกเห็ด (ยิ่งแก่ยิ่งดี เนื่องจากมีสปอร์มาก) นำมาสับแล้วนำไปฝังบริเวณใกล้ๆ รากของพืชอาศัย หรือ อาจจะสับดอกเห็ดให้ละเอียด แล้วนำไปผสมกับน้ำ นำไปราดบริเวณรากของพืชอาศัย เป็นวิธีที่ง่ายที่สุด มีขั้นตอนและวิธีการ ดังนี้
1. นำดอกเห็ดตับเต่าที่แก่จัดมาบดหรือปั่นให้ละเอียด
2. นำดอกเห็ดที่บดละเอียดแล้วมาผสมกับน้ำสะอาด 1 เท่าตัว (น้ำสะอาดต้องไม่มีกลิ่นคลอรีน) ตั้งหมักทิ้งไว้ 1 คืน
3.นำน้ำหมักดอกเห็ดที่ได้จากการเตรียมในข้อ2 ไปผสมกับน้ำสะอาดอัตรา 2-3 เท่าตัว เช่น ถ้ากรองน้ำจากข้อ 2 ได้ครึ่งลิตร ก็นำมาขยายเชื้อด้วยการผสมกับน้ำสะอาดในขั้นตอนที่1อีก 1.5 ลิตร (2-3 เท่าตัว) เพื่อเพิ่มปริมาณให้มากขึ้น
4. ขุดหลุมบริเวณร่มเงาชายพุ่มพืชอิงอาศัยที่ต้องการใช้เป็นที่เพาะเห็ด ให้มีขนาด ลึกประมาณ 1 ฝ่ามือ ห่างกันหลุมละ 1 ศอก รอบๆ ทรงพุ่มของต้นพืช
5. ใส่เชื้อเห็ดลงในหลุม อัตรา 1 แก้วเล็กต่อหลุม
6. กลบทับด้วยดินเหมือนเดิม รอเวลาประมาณ1-3 ปี จึงจะเกิดดอกเห็ดตับเต่าขึ้นตามธรรมชาติ
วิธีที่ 2 : การเพาะเชื้อเห็ดที่เจริญบนอาหารวุ้น PDA ศูนย์วิจัยพืชสวน เชียงรายได้ทำการทดลองเพาะเห็ดตับเต่า โดยนำดอกเห็ดมาแยกเชื้อบริสุทธิ์ บนอาหารวุ้น PDA ซึ่งมีส่วนประกอบของมันฝรั่ง น้ำตาลเดร็กโตส และผงวุ้น เชื้อเห็ดที่เจริญบนอาหารวุ้น PDA นี้ จะมีเส้นใยคล้ำเช่นเดียวกับสีของดอกเห็ด เมือ่เชื้อเห็ดเจริญจนเต็มอาหารวุ้น ให้นำเชื้อเห็ดออกจากขวด แล้วปั่นหรือขยำให้ละเอียดกับน้ำ ก่อนนำไปราดบริเวณรากพืชอาศัย
วิธีที่ 3 : เพาะเชื้อด้วยเห็ดที่เจริญบนเมล็ดข้าวฟ่าง นำเชื้อบริสุทธิ์ ของเชื้อเห็ดตับเต่าที่เจริบบนอาหารวุ้น มาเพาะขยายในเมล็ดข้าวฟ่างที่นึ่งฆ่าเชื้อแล้ว เมื่อเส้นใยให้เจริญเต็มที่ จึงนำไปถ่ายเชื้อลงบนพืชอาศัย โดยนำเมล็ดข้าวฟ่าง ที่มีเชื้อเห็ดเจริญอยู่ มาขยำกับน้ำ กรองเอาแต่น้ำ นำไปราดบริเวณรากต้นพืชอาศัย (ไม่นำเชื้อบนเมล็ดข้าวฟ่าง ไปฝังบริเวณรากพืชอาศัย ซึ่งภายใน 1-2 ปี อาจจะยังไม่มีดอกเห็ดเกิดขึ้น เนื่องจากเชื้อเห็ดต้องการเวลาในการเจริญเติบโตของเส้นใย เพื่อเพิ่มปริมาณบริเวณรากให้มากพอที่จะพัฒนาไปเป็นดอกเห็ดต่อไป
อ้างอิง
RAKBANKERD/2558/การเพาะเห็ดตับเต่าแบบอิงอาศัยธรรมชาติ
https://www.rakbankerd.com/agriculture/page.php?id=5259&s=tblplant
รักบ้านเกิด/2557/การทำอาหารวุ้น PDA เพาะเลี้ยงเชื้อเห็ด
https://www.rakbankerd.com/agriculture/print.php?id=7043&s=tblplant
รักบ้านเกิด/2556/การขยายหัวเชื้อ PDA ลงในเมล็ดข้าวฟ่าง
https://www.rakbankerd.com/agriculture/print.php?id=7044&s=tblplant